Слайд 1
Синтаксис на татарском языке
Атнагулова Яна
Презентация на тему «Синтаксис на татарском языке»
10 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Синтаксис төшенчәсе
Синтаксис — тел белеме бүлеге, ул сүзтезмә, җөмлә һәм сөйләм төзелешен өйрәнә. Татар телендә синтаксисның төп берәмлекләре итеп сүзтезмә һәм җөмлә санала, ә алар арасындагы бәйләнеш телнең грамматик төзелешен аңларга ярдәм итә. Бу бүлектә сүзләрнең бер-берсенә ничек иярүе һәм фикернең ничек формалашуы карала.
Слайд 3
Сүзтезмә нигезләре
Сүзтезмә — ияртүче һәм иярүче сүздән торган синтаксик берәмлек, мәсәлән, ак йорт, зур шәһәр, китап укый. Татар телендә сүзтезмәләрдә бәйләнешнең төп юллары булып килеш, тартым, бәйлек һәм тәртип исәпләнә. Сүзтезмә җөмлә түгел, чөнки анда тулы фикер хәбәр ителми.
Слайд 4
Җөмлә төзелеше
Җөмлә — чынбарлык турында хәбәр итә торган синтаксик берәмлек, һәм татар телендә ул хәбәрлек белән модальлеккә ия. Җөмләләр гади һәм кушма була, ә гади җөмләдә бер генә хәбәрлек нигезе була. Әйтү максатына карап, алар хикәя, сорау, тойгылы һәм боеру җөмләләргә бүленә.
Слайд 5
Җөмлә төрләре
Татар телендә җөмләләр төзелеше буенча бер составлы һәм ике составлы, җәенке һәм җыйнак була ала. Җыйнак җөмләдә тик баш кисәкләр генә килә, ә җәенкедә аергыч, тәмамлык һәм хәл кебек иярчен кисәкләр дә өстәлә. Мәсәлән, Кояш чыкты җыйнак җөмлә булса, Иртә белән кояш чыкты — җәенке җөмлә.
Слайд 6
Ияртүче бәйләнеш
Ияртүче бәйләнеш сүзләрнең грамматик яктан бер-берсенә буйсынуын күрсәтә. Татар телендә мондый бәйләнеш килеш, тартым, хәбәрлек һәм бәйлекләр аша белдерелә. Бу үзенчәлекләр сүзтезмә эчендә дә, җөмлә эчендә дә ачык күренә.
Слайд 7
Кушма җөмлә төрләре
Кушма җөмлә ике яки аннан күбрәк хәбәрлек нигезеннән төзелә. Ул теркәгечле һәм теркәгечсез булырга мөмкин, мәсәлән, Кояш батты, һәм һава салкынлашты, яисә Кояш батты — һава салкынлашты. Татар синтаксисында кушма җөмлә төзелеше фикерне катлаулырак һәм төгәлрәк белдерергә мөмкинлек бирә.
Слайд 8
Синтаксик бәйләнеш
Җөмләдә сүзләр арасындагы синтаксик бәйләнеш иярү, ярашу, идарә һәм янәшә тору кебек юллар белән төзелә. Татар телендә бу бәйләнешләр аеруча ачык күренә, чөнки сүзләрнең формасы күп очракта килеш һәм кушымчалар аша үзгәрә. Шуңа күрә җөмләдә сүз тәртибе дә мәгънә өчен мөһим роль уйный.
Слайд 9
Татар теле үзенчәлеге
Татар теле агглютинатив телләргә керә һәм сингармонизм законына буйсына, шуңа күрә синтаксик төзелеш морфология белән тыгыз бәйләнгән. Изафә төзелешләре һәм сүзләрнең кушымчалар ярдәмендә бәйләнеше татар җөмләсенең характерын билгели. Бу үзенчәлекләрне белү дөрес сөйләм һәм дөрес язма төзергә ярдәм итә.
Слайд 10
Заключение
Синтаксис татар теленең җөмлә төзелешен, сүзтезмә бәйләнешләрен һәм фикер белдерү юлларын аңлата. Аның төп берәмлекләре — сүзтезмә һәм җөмлә, ә төп үзенчәлекләре — ияртү, бәйләнеш һәм хәбәрлек. Татар телен дөрес куллану өчен синтаксик кагыйдәләрне белү бик мөһим, чөнки нәкъ алар сөйләмне төгәл һәм аңлаешлы итә.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию