Слайд 1
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Қазақстан
Презентация
Презентация на тему «Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Қазақстан»
10 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Соғыстан кейінгі жағдай
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Қазақстан кеңес одағының құрамындағы аграрлы-индустриялық аймақ ретінде жаңа кезеңге қадам басты, 1945 жылға қарай республика халқы соғыс алдындағы 6,2 миллион адам деңгейінен айтарлықтай азайып, еңбек ресурстарында үлкен тапшылық пайда болды. Соғыс жылдары Қазақстанға көшірілген жүздеген зауыттар мен фабрикалар енді бейбіт өнім өндіруге қайта бейімделді, бұл өнеркәсіп құрылымын тез өзгерту қажеттігін туғызды. Республика ресми түрде қираған батыс облыстарды қалпына келтіру базасына айналып, металл, көмір, мұнай, астық және құрылыс материалдарын үздіксіз жөнелтіп отырды. Осы жағдайда билік халықтан қосымша қажырлы еңбек, қатаң тәртіп пен тұрмыстық қиындықтарға шыдауды талап етті, ал негізгі шешімдердің барлығы мәскеуде қабылданды.
Слайд 3
Экономиканы қалпына келтіру
Соғыстан кейінгі алғашқы бесжылдықта, 1946–1950 жылдары, Қазақстан экономикасы ресми түрде «қалпына келтіру» емес, үздіксіз кеңейтілген өндіріс жолымен дамыды, себебі ел аумағында негізгі қалалар мен инфрақұрылым тікелей қирауға ұшырамаған еді. Республикадан керісінше, соғыс кезінде қатты зардап шеккен беларусь, украина және ресейдің батыс аудандарына металл, отын, шикізат, асыл тұқымды мал мен азық-түлік жіберіліп тұрды. 1950 жылдардың басына қарай көмір, түсті металлургия, мұнай өндірісі және электр энергетикасы бойынша көрсеткіштер 1940 жылмен салыстырғанда бірнеше есеге өсті. Мұндай қарқынды индустриялық даму ауыр қол еңбегіне, еңбек армияларына және қатаң жоспарлы жүйеге сүйеніп жүзеге асырылды, бұл еңбек жағдайларын жиі күрделендірді.
Слайд 4
Индустрия және ауыл шаруашылығы
Соғыстан кейін Қазақстан кеңес одағының жетекші өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы базасына айналып, темір рудасы, мыс, қорғасын, мырыш, көмір және мұнай өндіруде одақ бойынша алдыңғы орындарға шықты. Қарағанды көмір бассейні, Екібастұз кен орны, Жезқазған мен Балқаш кен-металлургия кешендері, Маңғыстау мен Ембі мұнай алаңдары кеңейтіліп, жаңа шахталар мен бұрғылау қондырғылары салынды. Ауыл шаруашылығында астық, ет, жүн және сүт өндіру көлемін ұлғайту міндеті қойылып, колхоздар мен совхоздар арқылы Мәскеуге миллиардтаған пұт астық жеткізілді. Алайда техника жетіспеушілігі, табиғи қуаңшылық пен жоспардың жоғары болуы салдарынан ауыл еңбеккерлері жиі тапшылық пен тұрмыстық қиындыққа ұшырады.
Слайд 5
Тың игеру жылдары
Елуінші жылдардың ортасында басталған тың және тыңайған жерлерді игеру науқаны Қазақстанның демографиялық және экономикалық келбетін түбегейлі өзгертті, 1954–1960 жылдары республикаға негізінен одақтың еуропалық бөлігінен жүздеген мың жас қоныстандырылды. Солтүстік облыстарда миллиондаған гектар жер жыртылып, қысқа мерзім ішінде астық өндіру бірнеше есе артты, кейбір жылдары Қазақстан бүкіл кеңес одағы бойынша бидайдың үштен бірін берді. Сонымен қатар, табиғи жайылымдардың жаппай жыртылуы, агротехникалық талаптарды сақтамау мен эрозия салдарынан кейінгі онжылдықтарда топырақ тозуы ерекше өткір проблемаға айналды. Тың игеру қалалар мен темір жол тораптарының дамуына, орыс тілді қоныстанушылар үлесінің өсуіне және тілдік-мәдени тепе-теңдіктің өзгеруіне әкелді.
Слайд 6
Ғылым және білім
Соғыстан кейінгі жылдары Қазақстанда ғылым мен жоғары білім жүйесі қалыптасу қарқынын күшейтіп, 1946 жылы республика ғылым академиясы құрылып, ондаған салалық ғылыми-зерттеу институттары ашылды. Алматы, Қарағанды, Өскемен, Шымкент сияқты қалаларда политехникалық, медицина, ауыл шаруашылығы және педагогикалық жоғары оқу орындары кеңейтіліп, инженер, дәрігер, мұғалім және агроном мамандар даярлау көлемі жыл сайын өсті. Жиырмасыншы ғасырдың елуінші-алпысыншы жылдары қазақ ғалымдары геология, физика, биология және тарих салаларында елеулі нәтижелерге жетіп, ірі кен орындарын ашуға және өнеркәсіпті дамытуға ғылыми негіз қалады. Алайда ғылыми саясат қатаң идеологиялық бақылауда болып, көптеген тақырыптарда ашық пікірталас пен балама көзқарастарға жол берілмеді.
Слайд 7
Әлеуметтік сала және демография
Соғыстан кейін Қазақстан халқының құрылымы айтарлықтай өзгеріп, майданнан оралмаған жүздеген мың адамның орны толмай, көптеген ауылдарда әйелдер мен балалар саны басым болды. Сонымен қатар, елге депортацияланған кавказ халықтары, немістер, корейлер, сондай-ақ қылмыстық айыппен жер аударылғандар мен арнайы қоныстанушылар көптеп әкелінді, бұл этникалық құрамды күрделендірді. 1950–1960 жылдары жаппай индустрияландыру және тың игеру нәтижесінде қалаларға ағылған ішкі көші-қон күшейіп, урбандалу деңгейі тез өсті. Денсаулық сақтау мен тұрғын үй құрылысы саласында ауруханалар, емханалар және көп пәтерлі үйлер саны көбейсе де, көптеген жұмысшылар барактар мен жатақханаларда тар жағдайда өмір сүруін жалғастырды.
Слайд 8
Мәдениет және идеология
Соғыстан кейінгі кезеңде Қазақстанда әдебиет, театр, музыка және кино дамып, ұлттық мәдениет социалистік идеологиямен қатар өрістеуге тырысты. Мұхтар Әуезовтың «Абай жолы» эпопеясы, Ғабит Мүсірепов, Сәбит Мұқанов сияқты жазушылардың шығармалары бүкіл кеңес кеңістігінде танылып, қазақ халқының тарихы мен мінезін көркем түрде ашып көрсетті. Қазақ операсы мен балеті, филармония және драма театрлары репертуарларында халықтық тақырыптар мен кеңес өкіметін мадақтайтын қойылымдар қатар жүрді, цензура барлық туындыларды мұқият бақылап отырды. Радио мен кейінірек телехабарлар арқылы кеңестік патриотизм, интернационализм және коммунистік құндылықтар жүйелі насихатталды, бұл қоғамдық пікір мен тұрмыс салтына тікелей әсер етті.
Слайд 9
Сыртқы саясаттағы орны
Кеңес одағы құрамындағы одақтас республика ретінде Қазақстанның дербес сыртқы саяси құқығы іс жүзінде болмады, барлық халықаралық шешімдерді мәскеу басшылығы қабылдап отырды. Республика жері ядролық және әскери сынақтар алаңы ретінде пайдаланылып, 1949 жылдан бастап Семей полигонында жүздеген жарылыс жасалды, олардың салдары халық денсаулығы мен экологияға орны толмас зиян келтірді. Соғыстан кейін кеңес лагері мен батыс елдері арасындағы қырғиқабақ текетірес күшейген сайын, Қазақстан аумағында ірі әскери гарнизондар, аэродромдар және стратегиялық объектілер орналастырылды. Алайда ресми құжаттарда республика көбіне «бейбітшілік үшін күреске» үлес қосушы, бауырлас елдерге көмектесуші аймақ ретінде сипатталып, нақты шешім қабылдау құзыреті жоғарғы одақтық органдардың қолында қалды.
Слайд 10
Қорытынды
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Қазақстан тарихы күрделі қайшылықтарға толы болды: бір жағынан, индустрия, ауыл шаруашылығы, ғылым мен мәдениет жедел дамып, республика кеңес одағының маңызды шаруашылық және зияткерлік орталықтарының біріне айналды. Екінші жағынан, шешімдердің басым бөлігі орталықта қабылданып, жергілікті халық демографиялық шығындар, экологиялық апаттар және әлеуметтік қиындықтардың ауыртпалығын бастан кешірді. Тың игеру, ғылыми-индустриялық жобалар мен мәдени өрлеу қазақ қоғамының бейнесін түбегейлі өзгертті, урбандалу мен көпұлтты құрылымды қалыптастырды. Осы соғыстан кейінгі тәжірибе кейінгі онжылдықтардағы ұлттық өзіндік сананың оянуына, егемендік идеясының пісіп-жетілуіне және тәуелсіз Қазақстанның құрылуына тарихи алғышарт жасады.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию