Слайд 1
Астыңғы және жоғарғы кіші азу тістер
Презентация
Презентация на тему «Астыңғы және жоғарғы кіші азу тістер»
10 слайдов · сгенерирована в Презентоше — бесплатном генераторе презентаций
Слайд 2
Анатомиялық орны
Астыңғы және жоғарғы кіші азу тістер күрек және сүйір тістерден кейін, ал үлкен азу тістердің алдында орналасады, әр жақ сүйектің жартысында екіден болады, сондықтан барлығы сегіз кіші азу тіс кездеседі. Жоғарғы жақ сүйекте төрт, астыңғы жақ сүйекте төрт кіші азу тіс орналасып, біртұтас шайнау доғасын қалыптастырады. Олар алдыңғы тістер мен үлкен азулар арасындағы өтпелі буын ретінде тағамды қабылдау бағытын, қысымның таралуын және тістесудің биіктігін реттеуге қатысады. Тіс қатарындағы осындай орны кіші азу тістерді стоматологиялық тәжірибеде бағдарлық нүкте ретінде пайдалануға мүмкіндік береді.
Слайд 3
Негізгі қызметі
Кіші азу тістердің басты қызметі – тағамды майдалап үгу, езгілеу және кейінгі толық шайнауға үлкен азу тістерге жеткізу болып табылады. Олардың шайнау бетінің рельефі күрек пен сүйір тістерге қарағанда әлдеқайда күрделі, сондықтан талшықты, қаттырақ тағам бөліктерін ұсақтауға жақсы бейімделген. Бұл тістердің жұмысы асқорыту үдерісінің ауыз қуысындағы кезеңін тиімді жүргізіп, сілекеймен араласқан, жақсы майдаланған тағам кесегін қалыптастыруға жағдай жасайды. Дұрыс қызмет еткен кіші азу тістер сөйлеу дыбыстарының анық шығуына және төменгі жақтың дұрыс қозғалысына да әсер етеді.
Слайд 4
Саны мен түрлері
Ересек адамда тұрақты тістердің жалпы саны әдетте 32 болса, соның сегізі кіші азу тістер болып саналады. Жоғарғы және астыңғы жақ сүйектің әр жартысында екіден кіші азу тіс орналасады, олар нөмірлеу жүйесінде бірінші және екінші кіші азу деп аталады. Сүт тіс қатарында нағыз кіші азу тістер болмайды, олардың орнында сүт азу тістер тұрады, ал 9–12 жас шамасында бұл сүт азулар түсіп, орнына тұрақты бірінші және екінші кіші азу тістер шығады. Осылайша, кіші азу тістер тек тұрақты тіс қатарында ғана жеке топ ретінде ажыратылады.
Слайд 5
Жоғарғы кіші азулар
Жоғарғы кіші азу тістердің шайнау бетінде әдетте екі төмпек болады: ерін жақ төмпегі және таңдай жақ төмпегі, олардың биіктігі мен көлемі көбіне бір-біріне жуық келеді. Көп жағдайларда жоғарғы бірінші кіші азу тістің түбірі жіңішке мойын тұсынан екіге бөлініп, екі түбірлі болып кездеседі, ал кейде бір түбірлі түрі де байқалады. Бұл тістердің сауыты кеңдеу, бүйір қырлары анық, сондықтан олар алдыңғы тістермен де, үлкен азулармен де функционалдық байланыс орнатады. Жоғарғы кіші азу тістердің анатомиялық ерекшеліктері оларды пломбылау, түбір өзегін емдеу және жұлуды жоспарлағанда міндетті түрде ескерілетін фактор болып табылады.
Слайд 6
Астыңғы кіші азулар
Астыңғы кіші азу тістердің шайнау бетінде де екі төмпек болады, бірақ олардың біреуі – кіреберіс жақ (ерін немесе ұрт жағы) көбіне айқынырақ және үшкірлеу дамиды. Бұл тістер, әдетте, бір түбірлі, түбірі сәл иілген және жіңішкелеу келеді, сондықтан хирургиялық және эндодонтиялық емдеуде құралдың бағытын дәл таңдауды талап етеді. Астыңғы кіші азулардың сауытының тілі жақ беті тарлау, ал ұрт жақ беті домалақтау, бұл тағамды тіл жағына итеріп, әрі қарай үлкен азуларға жеткізуге көмектеседі. Тістесу кезінде олар қарсы тұрған жоғарғы кіші азулармен және ішінара бірінші үлкен азулармен жанасып, шайнау қысымын біркелкі бөледі.
Слайд 7
Құрылысының ерекшелігі
Кіші азу тістердің сауыты күрек пен сүйір тістерге қарағанда аласа, бірақ үлкен азу тістерден жіңішкелеу және ықшамдау болады, шайнау беті дөңгелек не сопақша пішінді. Шайнау бетінде төмпектер мен жүлгелер, ұсақ сайлар орналасып, осы рельеф тағам бөлшектерін ұнтақтап, ұнтақталған массаны сілекеймен жақсы араластыруға мүмкіндік береді. Әдетте, кіші азу тістерде бір түбір болады, алайда жоғарғы бірінші кіші азуда екі түбір жиі кездеседі, бұл оны түбір құрылымы тұрғысынан өтпелі тіс етеді. Эмаль қабаты шайнау беті мен мойын аймағында қалыңдығы бойынша өзгеріп отырады, сондықтан тісжегі алдымен фиссураларда және мойын бөлігінде жиірек дамиды.
Слайд 8
Шығу мерзімдері
Кіші азу тістер тұрақты тістердің шығу кезеңінде, сүт азулардың түсуімен шамалас уақытта жарып шығады. Көптеген деректер бойынша, бірінші кіші азу тістер шамамен 9–10 жас аралығында, ал екінші кіші азу тістер 11–12 жаста шығуды аяқтайды. Осы кезеңде балада жалпы тұрақты тіс қатары қалыптасып, 12–14 жасқа қарай негізгі тұрақты тістердің барлығы дерлік шығып бітеді, тек үшінші үлкен азу тістер кейінірек, 18–25 жас арасында пайда болады. Кіші азу тістердің уақтылы шығуы жақ сүйектердің өсуіне, тістесудің қалыптасуына және шайнау жүйесінің дұрыс дамуына ықпал етеді.
Слайд 9
Клиникалық маңызы
Кіші азу тістердің анатомиялық пішіні мен орналасуы оларды тісжегі, сыну және түбір каналдарының тармақталуына байланысты емдеуде ерекше назарда ұстайды. Бұл тістер көбінесе ортодонтиялық емдеуде, мысалы, тіс доғасын қысқарту немесе тістесуді түзету кезінде жұлуға таңдалуы мүмкін, себебі алдыңғы тістердің эстетикасын және үлкен азулардың шайнау қызметін сақтау қажет болады. Кіші азу тістердің шайнау бетінде терең жүлгелер мен шұңқыршалар жиі болғандықтан, балалар мен жасөспірімдерде оларды алдын алу мақсатында арнайы тығыздағыш материалдармен жабу ұсынылады. Уақытында емделмеген кіші азу тістердің қабыну аурулары шайнау бұзылысына, төменгі жақ буынының жүктемесінің өзгеруіне және ас қорыту үдерісінің тиімділігінің төмендеуіне әкелуі мүмкін.
Слайд 10
Заключение
Астыңғы және жоғарғы кіші азу тістер – тұрақты тіс қатарындағы саны жағынан да, қызметі жағынан да маңызды сегіз тістен тұратын топ, олар алдыңғы тістер мен үлкен азулар арасындағы байланыстырушы буын қызметін атқарады. Олардың ерекше анатомиялық құрылысы, екі төмпекті шайнау беті мен салыстырмалы түрде жіңішке түбірлері стоматологиялық емдеуде мұқият жоспарлау мен дәл әдістерді талап етеді. Кіші азу тістердің 9–12 жас аралығында уақтылы шығуы және жақсы күтімі өмір бойы тиімді шайнау, дұрыс тістесу және жалпы ауыз қуысының саулығын қамтамасыз етуге көмектеседі. Сондықтан бұл тістердің морфологиясын, шығу мерзімдерін және клиникалық ерекшеліктерін түсіну дәрігерлерге де, ата-аналар мен балаларға да сау тіс қатарын сақтауда нақты бағдар береді.
Нужна такая же презентация, но по своей теме?
Презентоша сгенерирует презентацию по любой теме за минуту — бесплатно.
Создать презентацию